صدر ، محمد باقر ، دروس فى علم الاصول ، ج 1 ، ص 135 . مكارم شيرازى ، ناصر ، انوار الاصول ، ج 2 ، ص 282 . ولايى ، عيسى ، فرهنگ تشريحى اصطلاحات اصول ، ص 254 . حيدرى ، على نقى ، اصول الاستنباط ، ص 183 . فاضل لنكرانى ، محمد ، كفاية الاصول ، ج 4 ، ص 135 . همان ، ج 6 ، ص 108 . مشكينى ، على ، اصطلاحات الاصول ، ص 224 . حيدر ، محمد صنقور على ، المعجم الاصولى ، ص 770 . علم اجمالى اكبر علم اجمالى به وجود تكاليف واقعى ميان مشتبهات شامل موارد ظن ، شك و وهم علم اجمالى اكبر ، به معناى علم اجمالى به وجود تكاليف واقعى و مسلّم در ميان مشتبهات مواردى كه نسبت به وجود تكاليف در ميان آنها ظن ، شك و يا وهم مىباشد است . توضيح : علم اجمالى وجود دارد كه شارع در حق مكلفان تكاليف واقعى و مسلّمى را مقرر نموده است ، و در صورتى كه دايره شمول اين علم آن‌قدر گسترده باشد كه اطراف آن شامل تمام مظنونات ، مشكوكات و موهومات گردد ، به آن « علم اجمالى اكبر » مىگويند ، چه منشأ اين احتمالات ، اخبار موجود در كتاب‌هاى معتبر باشد ، چه امارات ظنى و يا چيزى ديگر . نكته : علم اجمالى اكبر ، به علم اجمالى كبير منحل مىگردد ، زيرا مقدار معلوم به اجمال در بين مشتبهات مظنونات ، مشكوكات و موهومات بيش از مقدار معلوم به اجمال در ميان همه امارات ظنى يا همان مظنونات نيست ، و اين امر باعث انحلال علم اجمالى اكبر به كبير مىشود . مكارم شيرازى ، ناصر ، انوار الاصول ، ج 2 ، ص 466 . نائينى ، محمد حسين ، فوائد الاصول ، ج 2 ، ص 199 . علم اجمالى به تكليف ر . ك : علم اجمالى در شبهه حكمى علم اجمالى به موضوع ر . ك : علم اجمالى در شبهه موضوعى علم اجمالى تخيلى علم اجمالى غير مطابق با واقع علم اجمالى تخيلى ، مقابل علم اجمالى حقيقى بوده و به علمى گفته مىشود كه مطابق با واقع نبوده و صرفا شخص خيال مىكرده در اين مورد علم اجمالى وجود دارد ، مثل جايى كه شخص علم دارد قطره‌اى خون در يكى از دو ليوان آب افتاده است ، درحالىكه در عالم واقع ( علم اللّه ) اين قطره به دو جزء تقسيم شده است و در هر دو ليوان افتاده است . روحانى ، محمد ، منتقى الاصول ، ج 5 ، ص 53 . علم اجمالى تدريجى ر . ك : علم اجمالى در تدريجيات علم اجمالى تعبدى علم اجمالى حاصل از اماره معتبر شرعى علم اجمالى تعبدى ، كه مقابل علم اجمالى وجدانى است ، نوعى علم اجمالى است كه به سبب وجود اماره معتبر شرعى براى مكلف حاصل مىشود . اماره معتبر ، هرچند علم قطعى وجدانى به وجود نمىآورد ، اما شارع تعبدا آن را جانشين علم قرار داده است ، مانند موردى كه شخص ، علم وجدانى به نجاست هيچ‌كدام از دو ظرف موجود ندارد ، اما بيّنه شرعى ( دو مرد عادل ) شهادت مىدهد كه يكى از دو ظرف نجس است ؛ در نتيجه ، او از راه اقامه بينه معتبر ، علم اجمالى تعبدى به نجاست يكى از دو ظرف پيدا مىكند . در اينكه علم اجمالى تعبدى ، منجز تكليف است يا نه اختلاف وجود دارد . ايروانى ، باقر ، الحلقة الثالثة فى اسلوبها الثانى ، ج 3 ، ص ( 262 - 261 ) . مكارم شيرازى ، ناصر ، انوار الاصول ، ج 2 ، ص 287 . صدر ، محمد باقر ، دروس فى علم الاصول ، ج 2 ، ص 373 . صدر ، محمد باقر ، بحوث فى علم الاصول ، ج 5 ، ص 202 . حكيم ، محمد سعيد ، المحكم فى اصول الفقه ، ج 4 ، ص 231 . علم اجمالى حقيقى علم اجمالى مطابق با واقع علم اجمالى حقيقى ، مقابل علم اجمالى تخيلى بوده و در جايى محقق مىشود كه علم اجمالى ، به حكم و يا موضوع حكمى تعلق گرفته و مطابق با واقع نيز باشد ؛ يعنى در حقيقت ، علم اجمالى شخص ، جهل مركب نباشد . روحانى ، محمد ، منتقى الاصول ، ج 5 ، ص 53 . حكيم ، محمد سعيد ، المحكم فى اصول الفقه ، ج 4 ، ص 232 . علم اجمالى در اطراف تدريجى ر . ك : علم اجمالى در تدريجيات علم اجمالى در اطراف دفعى ر . ك : علم اجمالى در دفعيات علم اجمالى در تدريجيات علم اجمالى در شىء فاقد اجزاى مجتمع در زمان واحد علم اجمالى در تدريجيات ، كه مقابل علم اجمالى در دفعيات